पदच्छेद and अन्वय based on the classes by our श्रीपूज्यस्वामिजी found in Talks & Essays Vol. 3
Will be updated weekly as I proceed in my classes.
प्रश्नोत्तररत्नमालिका
कः खलु नालङ्क्रियते दृष्टादृष्टार्थसाधनपटीयान् ।
अमुया कण्ठस्थितया प्रश्नोत्तररत्नमालिकया ॥ १॥
कः 1/1 खलु 0 न 0 अलङ्क्रियते III/1 दृष्टादृष्ट-अर्थ-साधन-पटीयान् 1/1 ।
अमुया 3/1 कण्ठस्थितया 3/1 प्रश्नोत्तर-रत्न-मालिकया 3/1 ॥ १॥
कः 1/1 दृष्टादृष्ट-अर्थ-साधन-पटीयान् 1/1 खलु 0 अमुया 3/1 कण्ठस्थितया 3/1 प्रश्नोत्तर-रत्न-मालिकया 3/1 न 0 अलङ्क्रियते III/1 ॥ १॥
भगवन् किमुपादेयं गुरुवचनं हेयमपि किमकार्यम् ।
को गुरुः अधिगततत्त्वः शिष्यहितायोद्यतः सततम् ॥ २॥
भगवन् S/1 किम् 1/1 उपादेयम् 1/1 गुरुवचनम् 1/1 हेयम् 1/1 अपि 0 किम् 1/1 अकार्यम् 1/1 ।
कः 1/1 गुरुः 1/1 अधिगततत्त्वः 1/1 शिष्यहिताय 4/1 उद्यतः 1/1 सततम् 0 ॥ २॥
भगवन् S/1 किम् 1/1 उपादेयम् 1/1 । गुरुवचनम् 1/1 ।
हेयम् 1/1 अपि 0 किम् 1/1 । अकार्यम् 1/1 ।
कः 1/1 गुरुः 1/1 । अधिगततत्त्वः 1/1 शिष्यहिताय 4/1 सततम् 0 उद्यतः 1/1 ॥ २॥
उद्यतः = उद् + यत (यम् + क्त) + 1/1
त्वरितं किं कर्तव्यं विदुषां संसारसन्ततिच्छेदः ।
किं मोक्षतरोर्बीजं सम्यग्ज्ञानं क्रियासिद्धम् ॥ ३॥
त्वरितम् 1/1 किम् 1/1 कर्तव्यम् 1/1 विदुषाम् 6/3 संसार-सन्तति-च्छेदः 1/1 ।
किम् 1/1 मोक्ष-तरोः 6/1 बीजम् 1/1 सम्यग्-ज्ञानम् 1/1 क्रियासिद्धम् 1/1 ॥ ३॥
किम् 1/1 विदुषाम् 6/3 त्वरितम् 1/1 कर्तव्यम् 1/1 । संसार-सन्तति-च्छेदः 1/1 ।
किम् 1/1 मोक्ष-तरोः 6/1 बीजम् 1/1 । सम्यग्-ज्ञानम् 1/1 क्रियासिद्धम् 1/1 ॥ ३॥
कः पथ्यतरो धर्मः कः शुचिरिह यस्य मानसं शुद्धम् ।
कः पण्डितो विवेकी किं विषमवधीरणा गुरुषु ॥ ४॥
कः 1/1 पथ्यतरः 1/1 धर्मः 1/1 कः 1/1 शुचिः 1/1 इह 0 यस्य 6/1 मानसम् 1/1 शुद्धम् 1/1 ।
कः 1/1 पण्डिः 1/1 विवेकी 1/1 किम् 1/1 विषम् 1/1 अवधीरणा 1/1 गुरुषु 7/3॥ ४॥
कः 1/1 पथ्यतरः 1/1 । धर्मः 1/1 ।
कः 1/1 इह 0 शुचिः 1/1 । यस्य 6/1 मानसम् 1/1 शुद्धम् 1/1 ।
कः 1/1 पण्डिः 1/1 । विवेकी 1/1 ।
किम् 1/1 विषम् 1/1 । गुरुषु 7/3 अवधीरणा 1/1॥ ४॥
किं संसारे सारं बहुशोऽपि विचिन्त्यमानमिदमेव ।
किं मनुजेष्विष्टतमं स्वपरहितायोद्यतं जन्म ॥ ५॥
किम् 1/1 संसारे 7/1 सारम् 1/1 बहुशः 0 अपि 0 विचिन्त्यमानम् 1/1 इदम् 1/1 एव 0 ।
किम् 1/1 मनुजेषु 7/3 इष्टतमम् 1/1 स्व-पर-हिताय 4/1 उद्यतम् 1/1 जन्म 1/1॥ ५॥
किम् 1/1 संसारे 7/1 सारम् 1/1 । इदम् 1/1 एव 0 बहुशः 0 अपि 0 विचिन्त्यमानम् 1/1 ।
किम् 1/1 मनुजेषु 7/3 इष्टतमम् 1/1 । स्व-पर-हिताय 4/1 उद्यतम् 1/1 जन्म 1/1॥ ५॥
मदिरेव मोहजनकः कः स्नेहः के च दस्यवो विषयाः ।
का भववल्ली तृष्णा को वैरी यस्त्वनुद्योगः ॥ ६॥
मदिरा 1/1 इव 0 मोह-जनकः 1/1 कः 1/1 स्नेहः 1/1 के 1/3 च 0 दस्यवः 1/3 विषयाः 1/3 ।
का 1/1 भव-वल्ली 1/1 तृष्णा 1/1 कः 1/1 वैरी 1/1 यः 1/1 तु 0 अनुद्योगः 1/1 ॥ ६॥
कः 1/1 मदिरा 1/1 इव 0 मोह-जनकः 1/1 । स्नेहः 1/1 ।
के 1/3 च 0 दस्यवः 1/3 । विषयाः 1/3 ।
का 1/1 भव-वल्ली 1/1 । तृष्णा 1/1 ।
कः 1/1 वैरी 1/1 । यः 1/1 तु 0 अनुद्योगः 1/1 ॥ ६॥
कस्माद्भयमिह मरणादन्धादिह को विशिष्यते रागी ।
कः शूरो यो ललनालोचनबाणैर्न च व्यधितः ॥ ७॥
कस्मात् 5/1 भयम् 1/1 इह 0 मरणात् 5/1 अन्धात् 5/1 इह 0 कः 1/1 विशिष्यते III/1 रागी 1/1 ।
कः 1/1 शूरः 1/1 यः 1/1 ललना-आलोचन-बाणैः 3/3 न 0 च 0 व्यधितः 1/1 ॥ ७॥
कस्मात् 5/1 इह 0 भयम् 1/1 । मरणात् 5/1 ।
कः 1/1 इह 0 अन्धात् 5/1 विशिष्यते III/1 । रागी 1/1 ।
कः 1/1 शूरः 1/1 । यः 1/1 च 0 ललना-आलोचन-बाणैः 3/3 न 0 व्यधितः 1/1 ॥ ७॥
पान्तुं कर्णाञ्जलिभिः किममृतमिह युज्यते सदुपदेशः ।
किं गुरुताया मूलं यदेतदप्रार्थनं नाम ॥ ८॥
पान्तुम् 0 कर्णाञ्जलिभिः 3/3 किम् 1/1 अमृतम् 1/1 इह 0 युज्यते III/1 सदुपदेशः 1/1 ।
किम् 1/1 गुरुतायाः 6/1 मूलम् 1/1 यत् 1/1 एतत् 1/1 अप्रार्थनम् 1/1 नाम 1/1 ॥ ८॥
किम् 1/1 अमृतम् 1/1 इह 0 कर्णाञ्जलिभिः 3/3 पान्तुम् 0 युज्यते III/1 । सदुपदेशः 1/1 ।
किम् 1/1 गुरुतायाः 6/1 मूलम् 1/1 । यत् 1/1 एतत् 1/1 अप्रार्थनम् 1/1 नाम 1/1॥ ८॥
किं गहनं स्त्रीचरितं कश्चतुरो यो न खण्डितस्तेन ।
किं दुःखं असन्तोषः किं लाघवमधमतो याच्ञा ॥ ९॥
किम् 1/1 गहनम् 1/1 स्त्रीचरिम् 1/1 कः 1/1 चतुरः 1/1 यः 1/1 न खण्डितः 1/1 तेन 3/1 ।
किम् 1/1 दुःखम् 1/1 असन्तोषः 1/1 किम् 1/1 लाघवम् 1/1 अधमतः 0 याच्ञा 1/1॥ ९॥
किम् 1/1 गहनम् 1/1 । स्त्रीचरिम् 1/1 । कः 1/1 चतुरः 1/1 । यः 1/1 तेन 3/1 न 0 खण्डितः 1/1 ।
किम् 1/1 दुःखम् 1/1 । असन्तोषः 1/1 । किम् 1/1 लाघवम् 1/1 । अधमतः 0 याच्ञा 1/1॥ ९॥
किं जीवितमनवद्यं किं जाड्यं पाठतोऽप्यनभ्यासः ।
को जागर्ति विवेकी का निद्रा मूढता जन्तोः ॥ १०॥
किम् 1/1 जीवितम् 1/1 अनवद्यम् 1/1 किम् 1/1 जाड्यम् 1/1 पाठतः 0 अपि 0 अनभ्यासः 1/1।
कः 1/1 जागर्ति III/1 विवेकी 1/1 का 1/1 निद्रा 1/1 मूढता 1/1 जन्तोः 6/1॥ १०॥
किम् 1/1 जीवितम् 1/1 । अनवद्यम् 1/1 । किम् 1/1 जाड्यम् 1/1। पाठतः 0 अपि 0 अनभ्यासः 1/1।
कः 1/1 जागर्ति III/1। विवेकी 1/1 । का 1/1 निद्रा 1/1 । जन्तोः 6/1 मूढता 1/1 ॥ १०॥
नलिनीदलगतजलवत्तरलं किं यौवनं धनं चायुः ।
कथय पुनः के शशिनः किरणसमाः सज्जना एव ॥ ११॥
नलिनी-दल-गत-जलवत् 0 तरलम् 1/1 किम् 1/1 यौवनम् 1/1 धनम् 1/1 च 0 आयुः 1/1।
कथय II/1 पुनः 0 के 1/3 शशिनः 6/1 किरण-समाः 1/3 सज्जनाः 1/3 एव 0 ॥ ११॥
किम् 1/1 नलिनी-दल-गत-जलवत् 0 तरलम् 1/1 । यौवनम् 1/1 धनम् 1/1 आयुः 1/1 च 0 ।
पुनः 0 कथय II/1 के 1/3 शशिनः 6/1 किरण-समाः 1/3 । सज्जनाः 1/3 एव 0 ॥ ११॥
को नरकः परवशता किं सौख्यं सर्वसङ्गविरतिर्या ।
किं सत्यं भूतहितं प्रियं च किं प्राणिनामसवः ॥ १२॥
क 1/1 नरकः 1/1 परवशता 1/1 किम् 1/1 सौक्यम् 1/1 सर्वसङ्ग-विरतिः 1/1 या 1/1 ।
किम् 1/1 साध्यम् 1/1 भूतहितम् 1/1 प्रियम् 1/1 च 0 किम् 1/1 प्राणिनाम् 6/3 असवः 1/3 ॥ १२॥
क 1/1 नरकः 1/1 । परवशता 1/1 । किम् 1/1 सौक्यम् 1/1 । या 1/1 सर्वसङ्ग-विरतिः 1/1 ।
किम् 1/1 साध्यम् 1/1 । भूतहितम् 1/1 । किम् 1/1 च 0 प्राणिनाम् 6/3 प्रियम् 1/1 । असवः 1/3 ॥ १२॥
कोऽनर्थफलो मानः का सुखदा साधुजनमैत्री ।
सर्वव्यसनविनाशे को दक्षः सर्वथा त्यागी ॥ १३॥
कः 1/1 अनर्थफलः 1/1 मानः 1/1 का 1/1 सुखदा 1/1 साधुजन-मैत्री 1/1 ।
सर्व-व्यसन-विनाशे 7/1 कः 1/1 दक्षः 1/1 सर्वथा 0 त्यागी 1/1 ॥ १३॥
कः 1/1 अनर्थफलः 1/1 । मानः 1/1 । का 1/1 सुखदा 1/1 । साधुजन-मैत्री 1/1 ।
सर्व-व्यसन-विनाशे 7/1 कः 1/1 दक्षः 1/1 । सर्वथा 0 त्यागी 1/1 ॥ १३॥
किं मरणं मूर्खत्वं किं चानर्घं यदवसरे दत्तम् ।
आमरणात् किं शल्यं प्रच्छन्नं यत्कृतं पापम् ॥ १४॥
किम् 1/1 मरणम् 1/1 मूर्खत्वम् 1/1 किम् 1/1 च 0 अनर्घम् 1/1 यत् 1/1 अवसरे 7/1 दत्तम् 1/1 ।
आ 0 मरणात् 5/1 किम् 1/1 शल्यम् 1/1 प्रच्छन्नम् 1/1 यत् 1/1 कृतम् 1/1 पापम् 1/1 ॥ १४॥
किम् 1/1 मरणम् 1/1। मूर्खत्वम् 1/1 ।
किम् 1/1 च 0 अनर्घम् 1/1 । यत् 1/1 अवसरे 7/1 दत्तम् 1/1 ।
आ 0 मरणात् 5/1 किम् 1/1 शल्यम् 1/1 । प्रच्छन्नम् 1/1 यत् 1/1 कृतम् 1/1 पापम् 1/1 ॥ १४॥
कुत्र विधेयो यत्नो विद्याभ्यासे सदौषधे दाने ।
अवधीरणा क्व कार्या खलपरयोषित्परधनेषु ॥ १५॥
कुत्र 0 विधेयः 1/1 यत्नः 1/1 विद्याभ्यासे 7/1 सदौषधे 7/1 दाने 7/1 ।
अवधीरणा 1/1 क्व 0 कार्या 1/1 खल-परयोषित्-परधनेषु 7/3 ॥ १५॥
कुत्र 0 यत्नः 1/1 विधेयः 1/1। विद्याभ्यासे 7/1 सदौषधे 7/1 दाने 7/1 ।
क्व 0 अवधीरणा 1/1 कार्या 1/1 । खल-परयोषित्-परधनेषु 7/3 ॥ १५॥
काहर्निशमनुचिन्त्या संसारासारता न तु प्रमदा ।
का प्रेयसी विधेया करुणा दीनेषु सज्जने मैत्री ॥ १६॥
का 1/1 अहर्निशम् 0 अनुचिन्त्या 1/1 संसार-असारता 1/1 न 0 तु 0 प्रमदा 1/1 ।
का 1/1 प्रेयसी 1/1 विधेया 1/1 करुणा 1/1 दीनेषु 7/3 सज्जने 7/1 मैत्री 1/1 ॥ १६॥
का 1/1 अहर्निशम् 0 अनुचिन्त्या 1/1 । संसार-असारता 1/1 न 0 तु 0 प्रमदा 1/1 ।
का 1/1 प्रेयसी 1/1 विधेया 1/1 । दीनेषु 7/3 करुणा 1/1, सज्जने 7/1 मैत्री 1/1 ॥ १६॥
कण्ठगतैरप्यसुभिः कस्य ह्यात्मा न शक्यते जेतुम् ।
मूर्खस्य शङ्कितस्य च विषादिनो वा कृतघ्नस्य ॥ १७॥
कण्ठगतैः 3/3 अपि 0 असुभिः 3/3 कस्य 6/1 हि 0 आत्मा 1/1 न 0 शक्यते III/1 जेतुम् 0 ।
मूर्खस्य 6/1 शङ्कितस्य 6/1 च 0 विषादिनः 6/1 वा 0 कृतघ्नस्य 6/1 ॥ १७॥
कस्य 6/1 हि 0 आत्मा 1/1 कण्ठगतैः 3/3 अपि 0 असुभिः 3/3 जेतुम् 0 न 0 शक्यते III/1 । मूर्खस्य 6/1 शङ्कितस्य 6/1 विषादिनः 6/1 च 0 कृतघ्नस्य 6/1 वा 0 ॥ १७॥
कः साधुः सद्वृत्तः कमधममाचक्षते त्वसद्वृत्तम् ।
केन जितं जगदेतत्सत्यतितिक्षावता पुंसा ॥ १८॥
कः 1/1 साधुः 1/1 सद्वृत्तः 1/1 कम् 2/1 अधमम् 2/1 आचक्षते III/3 तु 0 असद्वृत्तम् 1/1 ।
केन 3/1 जितम् 1/1 जगत् 1/1 एतत् 1/1 सत्य-तितिक्षावता 3/1 पुंसा 3/1 ॥ १८॥
कः 1/1 साधुः 1/1 । सद्वृत्तः 1/1 ।
कम् 2/1 अधमम् 2/1 आचक्षते III/3 । तु 0 असद्वृत्तम् 1/1 ।
केन 3/1 एतत् 1/1 जगत् 1/1 जितम् 1/1 । सत्य-तितिक्षावता 3/1 पुंसा 3/1॥ १८॥
कस्मै नमांसि देवाः कुर्वन्ति दयाप्रधानाय ।
कस्मादुद्वेगः स्यात्संसारारण्यतः सुधियः ॥ १९॥
कस्मै 4/1 नमांसि 2/3 देवाः 1/3 कुर्वन्ति III/3 दयाप्रधानाय 4/1 ।
कस्मात् 5/1 उद्वेगः 1/1 स्यात् III/1 संसार-अरण्यतः 0 सुधियः 6/1 ॥ १९॥
देवाः 1/3 कस्मै 4/1 नमांसि 2/3 कुर्वन्ति III/3 । दयाप्रधानाय 4/1 ।
कस्मात् 5/1 उद्वेगः 1/1 स्यात् III/1 । सुधियः 6/1 संसार-अरण्यतः 0 ॥ १९॥
कस्य वशे प्राणिगणः सत्यप्रियभाषिणो विनीतस्य ।
क्व स्थातव्यं न्याय्ये पथि दृष्टादृष्टलाभाढ्ये ॥ २०॥
कस्य 6/1 वशे 7/1 प्राणिगणः 1/1 सत्य-प्रिय-भाषिणः 6/1 विनीतस्य 6/1 ।
क्व 0 स्थातव्यम् 1/1 न्याय्ये 7/1 पथि 7/1 दृष्ट-अदृष्ट-लाभ-आढ्ये 7/1 ॥ २०॥
कस्य 6/1 वशे 7/1 प्राणिगणः 1/1 । सत्य-प्रिय-भाषिणः 6/1 विनीतस्य 6/1 ।
क्व 0 स्थातव्यम् 1/1 । न्याय्ये 7/1 दृष्ट-अदृष्ट-लाभ-आढ्ये 7/1 पथि 7/1 ॥ २०॥
कोऽन्धो योऽकार्यरतः को बधिरो यो हितानि न शृणोति ।
को मूको यः काले प्रियाणि वक्तुं न जानाति ॥ २१॥
कः 1/1 अन्धः 1/1 यः 1/1 अकार्यरतः 1/1 कः 1/1 बधिरः 1/1 यः 1/1 हितानि 2/3 न 0 शृणोति III/1 ।
कः 1/1 मूकः 1/1 यः 1/1 काले 7/1 प्रियाणि 2/3 वक्तुम् 0 न 0 जानाति III/1 ॥ २१॥
कः 1/1 अन्धः 1/1 । यः 1/1 अकार्यरतः 1/1 ।
कः 1/1 बधिरः 1/1 । यः 1/1 हितानि 2/3 न 0 शृणोति III/1 ।
कः 1/1 मूकः 1/1 । यः 1/1 काले 7/1 प्रियाणि 2/3 वक्तुम् 0 न 0 जानाति III/1 ॥ २१॥
किं दानमनाकाङ्क्षं किं मित्रं यो निवारयति पापात् ।
कोऽलङ्कारः शीलं किं वाचां मण्डनं सत्यम् ॥ २२॥
किम् 1/1 दानम् 1/1 अनाकाङ्क्षम् 1/1 किम् 1/1 मित्रम् 1/1 यः 1/1 निवारयति III/1 पापात् 5/1 ।
कः 1/1 अलङ्कारः 1/1 शीलम् 1/1 किम् 1/1 वाचाम् 6/3 मण्डनम् 1/1 सत्यम् 1/1 ॥ २२॥
किम् 1/1 दानम् 1/1 । अनाकाङ्क्षम् 1/1 । (अविद्यमाना आकाङ्क्षा यस्मिन् तत् अनाकाङ्क्षं दानम्।)
किम् 1/1 मित्रम् 1/1 । यः 1/1 पापात् 5/1 निवारयति III/1 ।
कः 1/1 अलङ्कारः 1/1 । शीलम् 1/1 ।
किम् 1/1 वाचाम् 6/3 मण्डनम् 1/1 । सत्यम् 1/1 ॥ २२॥
विद्युद्विलसितचपलं किं दुर्जनसङ्गतिर्युवतयश्च ।
कुलशीलनिष्प्रकम्पाः के कलिकालेऽपि सज्जना एव ॥ २३॥
विद्युद्-विलसित-चपलम् 1/1 किम् 1/1 दुर्जनसङ्गतिः 1/1 युवतयः 1/3 च 0 ।
कुलशीलनिष्प्रकम्पाः 1/3 के 1/3 कलिकाले 7/1 अपि 0 सज्जनाः 1/3 एव 0 ॥ २३॥
किम् 1/1 विद्युद्-विलसित-चपलम् 1/1 । दुर्जनसङ्गतिः 1/1 युवतयः 1/3 च 0 ।
कलिकाले 7/1 अपि 0 के 1/3 कुलशीलनिष्प्रकम्पाः 1/3 । सज्जनाः 1/3 एव 0 ॥ २३॥
चिन्तामणिरिव दुर्लभमिह किं कथयामि तच्चतुर्भद्रम् ।
किं तद्वदन्ति भूयो विधुततमसः विशेषेण ॥ २४॥
चिन्तामणिः 1/1 इव 0 दुर्लभम् 1/1 इह 0 किम् 1/1 कथयामि I/1 तत् 2/1 चतुर्भद्रम् 2/1 ।
किम् 1/1 तत् 1/1 वदन्ति III/3 भूयः 0 विधुततमसः 1/3 विशेषेण 0 ॥ २४॥
किम् 1/1 इह 0 चिन्तामणिः 1/1 इव 0 दुर्लभम् 1/1 । तत् 2/1 चतुर्भद्रम् 2/1 कथयामि I/1 ।
किम् 2/1 तत् 2/1 भूयः 0 विधुततमसः 1/3 विशेषेण 0 वदन्ति III/3 ॥ २४॥
दानं प्रियवाक्सहितं ज्ञानमगर्वं क्षमान्वितं शौर्यम् ।
वित्तं त्यागसमेतं दुर्लभमेतच्चतुर्भद्रम् ॥ २५॥
दानम् 1/1 प्रियवाक्-सहितम् 1/1 ज्ञानम् 1/1 अगर्वम् 1/1 क्षमा-अन्वितम् 1/1 शौर्यम् 1/1 ।
वित्तम् 1/1 त्याग-समेतम् 1/1 दुर्लभम् 1/1 एतत् 1/1 चतुर्भद्रम् 1/1॥ २५॥
प्रियवाक्-सहितम् 1/1 दानम् 1/1 ।
अगर्वम् 1/1 ज्ञानम् 1/1 ।
शौर्यम् 1/1 क्षमा-अन्वितम् 1/1 ।
त्याग-समेतम् 1/1 वित्तम् 1/1 ।
एतत् 1/1 दुर्लभम् 1/1 चतुर्भद्रम् 1/1॥ २५॥
किं शोच्यं कार्पण्यं सति विभवे किं प्रशस्तमौदार्यम् ।
कः पूज्यो विद्वद्भिः स्वभावतः सर्वदा विनीतो यः ॥ २६॥
किम् 1/1 शोच्यम् 1/1 कार्पण्यम् 1/1 सति 7/1 विभवे 7/1 किम् 1/1 प्रशस्तम् 1/1 औदार्यम् 1/1 ।
कः 1/1 पूज्यः 1/1 विद्वद्भिः 3/3 स्वभावतः 1/1 सर्वदा 0 विनीतः 1/1 यः 1/1 ॥ २६॥
किम् 1/1 शोच्यम् 1/1 । कार्पण्यम् 1/1 ।
विभवे 7/1 सति 7/1 किम् 1/1 प्रशस्तम् 1/1 । औदार्यम् 1/1 ।
कः 1/1 विद्वद्भिः 3/3 पूज्यः 1/1 । यः 1/1 स्वभावतः 1/1 सर्वदा 0 विनीतः 1/1 ॥ २६॥
कः कुलकमलदिनेशः सति गुणाविभवेऽपि यो नम्रः ।
कस्य वशे जगदेतत्प्रियहितवचनस्य धर्मनिरतस्य ॥ २७॥
कः 1/1 कुलकमलदिनेशः 1/1 सति 7/1 गुणाविभवे 7/1 अपि 0 यः 1/1 नम्रः 1/1 ।
कस्य 6/1 वशे 7/1 जगत् 1/1 एतत् 1/1 प्रियहितवचनस्य 6/1 धर्मनिरतस्य 6/1 ॥ २७॥
कः 1/1 कुलकमलदिनेशः 1/1 । यः 1/1 गुणाविभवे 7/1 सति 7/1 अपि 0 नम्रः 1/1 ।
कस्य 6/1 वशे 7/1 एतत् 1/1 जगत् 1/1 । प्रियहितवचनस्य 6/1 धर्मनिरतस्य 6/1 ॥ २७॥
विद्वन्मनोहरा का सत्कविता बोधवनिता च ।
कं न स्पृशति विपत्तिः प्रवृद्धवचनानुवर्तिनं दान्तम् ॥ २८॥
विद्वन्मनोहरा 1/1 का 1/1 सत्कविता 1/1 बोधवनिता 1/1 च 0 ।
कम् 2/1 न 0 स्पृशति III/1 विपत्तिः 1/1 प्रवृद्ध-वचनानुवर्तिनम् 2/1 दान्तम् 2/1 ॥ २८॥
का 1/1 विद्वन्मनोहरा 1/1 । सत्कविता 1/1 बोधवनिता 1/1 च 0 ।
विपत्तिः 1/1 कम् 2/1 न 0 स्पृशति III/1 । प्रवृद्ध-वचनानुवर्तिनम् 2/1 दान्तम् 2/1 ॥ २८॥
कस्मै स्पृहयति कमला त्वनलसचित्ताय नीतिवृत्ताय ।
त्यजति च कं सहसा द्विजगुरुसुरनिन्दाकरं च सालस्यम् ॥ २९॥
कस्मै 4/1 स्पृहयति III/1 कमला 1/1 तु 0 अनलस-चित्ताय 4/1 नीति-वृत्ताय 4/1 ।
त्यजति III/1 च 0 कम् 2/1 सहसा 0 द्विज-गुरु-सुर-निन्दा-करम् 2/1 च 0 सालस्यम् 2/1 ॥ २९॥
कमला 1/1 तु 0 कस्मै 4/1 स्पृहयति III/1 । अनलस-चित्ताय 4/1 नीति-वृत्ताय 4/1 ।
कम् 2/1 च 0 सहसा 0 त्यजति III/1 । द्विज-गुरु-सुर-निन्दा-करम् 2/1 सालस्यम् 2/1 च 0 ॥ २९॥
कुत्र विधेयो वासः सज्जननिकटेऽथवा काश्याम् ।
कः परिहार्यो देशः पिशुनयुतो लुब्धभूपश्च ॥ ३०॥
कुत्र 0 विधेयः 1/1 वासः 1/1 सज्जन-निकटे 7/1 अथवा 0 काश्याम् 7/1 ।
कः 1/1 परिहार्यः 1/1 देशः 1/1 पिशुन-युतः 1/1 लुब्धभूपः 1/1 च 0॥ ३०॥
कुत्र 0 विधेयः 1/1 वासः 1/1 । सज्जन-निकटे 7/1 अथवा 0 काश्याम् 7/1 ।
कः 1/1 परिहार्यः 1/1 देशः 1/1 । पिशुन-युतः 1/1 लुब्धभूपः 1/1 च 0॥ ३०॥
केनाशोच्यः पुरुषः प्रणतकलत्रेण धीरविभवेन ।
इह भुवने कः शोच्यः सत्यपि विभवे न यो दाता ॥ ३१॥
केन 3/1 अशोच्यः 1/1 पुरुषः 1/1 प्रणत-कलत्रेण 3/1 धीर-विभवेन 3/1 ।
इह 0 भुवने 7/1 कः 1/1 शोच्यः 1/1 सति 7/1 अपि 0 विभवे 7/1 न 0 यः 1/1 दाता 1/1 ॥ ३१॥
केन 3/1 अशोच्यः 1/1 पुरुषः 1/1 । प्रणत-कलत्रेण 3/1 धीर-विभवेन 3/1 ।
इह 0 भुवने 7/1 कः 1/1 शोच्यः 1/1 । विभवे 7/1 सति 7/1 अपि 0 यः 1/1 न 0 दाता 1/1 ॥ ३१॥
किं लघुताया मूलं प्राकृतपुरुषेषु या याच्ञा ।
रामादपि कः शूरः स्मरशरनिहतो न यश्चलति ॥ ३२॥
किम् 1/1 लघुतायाः 6/1 मूलम् 1/1 प्राकृत-पुरुषेषु 7/3 या 1/1 याच्ञा 1/1 ।
रामात् 5/1 अपि 0 कः 1/1 शूरः 1/1 स्मर-शर-निहतः 1/1 न 0 यः 1/1 चलति III/1 ॥ ३२॥
किम् 1/1 लघुतायाः 6/1 मूलम् 1/1 । या 1/1 प्राकृत-पुरुषेषु 7/3 याच्ञा 1/1 ।
रामात् 5/1 अपि 0 कः 1/1 शूरः 1/1 । यः 1/1 स्मर-शर-निहतः 1/1 न 0 चलति III/1 ॥ ३२॥
किमहर्निशमनुचिन्त्यं भगवच्चरणं न संसारः ।
चक्षुष्मन्तोऽप्यन्धाः के स्युः ये नास्तिका मनुजाः ॥ ३३॥
किम् 1/1 अहर्निशम् 0 अनुचिन्त्यम् 1/1 भगवत्-चरणम् 1/1 न 0 संसारः 1/1 ।
चक्षुष्मन्तः 1/3 अपि 0 अन्धाः 1/3 के 1/3 स्युः III/3 ये 1/3 नास्तिकाः 1/3 मनुजाः 1/3 ॥ ३३॥
किम् 1/1 अहर्निशम् 0 अनुचिन्त्यम् 1/1 । भगवत्-चरणम् 1/1, न 0 संसारः 1/1 ।
चक्षुष्मन्तः 1/3 अपि 0 के 1/3 अन्धाः 1/3 स्युः III/3 । ये 1/3 नास्तिकाः 1/3 मनुजाः 1/3 ॥ ३३॥
कः पङ्गुरिह प्रथितो व्रजति च यो वार्द्धके तीर्थम् ।
किं तीर्थमपि च मुख्यं चित्तमलं यन्निवर्तयति ॥ ३४॥
कः 1/1 पङ्गुः 1/1 इह 0 प्रथितः 1/1 व्रजति III/1 च 0 यः 1/1 वार्द्धके 7/1 तीर्थम् 2/1 ।
किम् 1/1 तीर्थम् 1/1 अपि 0 च 0 मुख्यम् 1/1 चित्तमलम् 2/1 यत् 1/1 निवर्तयति III/1 ॥ ३४॥
कः 1/1 पङ्गुः 1/1 इह 0 प्रथितः 1/1 । यः 1/1 च 0 वार्द्धके 7/1 तीर्थम् 2/1 व्रजति III/1 ।
किम् 1/1 मुख्यम् 1/1 च 0 अपि 0 तीर्थम् 1/1 । यत् 1/1 चित्तमलम् 2/1 निवर्तयति III/1 ॥ ३४॥
किं स्मर्त्तव्यं पुरुषैः हरिनाम सदा न यावनी भाषा ।
को हि न वाच्यः सुधिया परदोषश्चानृतं तद्वत् ॥ ३५॥
किम् 1/1 स्मर्त्तव्यम् 1/1 पुरुषैः 3/3 हरिनाम 1/1 सदा 0 न 0 यावनी 1/1 भाषा 1/1 ।
कः 1/1 हि 0 न 0 वाच्यः 1/1 सुधिया 3/1 परदोषः 1/1 च 0 अनृतम् 1/1 तद्वत् 0 ॥ ३५॥
किम् 1/1 पुरुषैः 3/3 स्मर्त्तव्यम् 1/1 । सदा 0 हरिनाम 1/1, न 0 यावनी 1/1 भाषा 1/1 ।
कः 1/1 सुधिया 3/1 हि 0 न 0 वाच्यः 1/1 । परदोषः 1/1 च 0 अनृतम् 1/1 तद्वत् 0 ॥ ३५॥
किं सम्पाद्यं मनुजैः विद्या वित्तं बलं यशः पुण्यम् ।
कः सर्वगुणविनाशी लोभः शत्रुश्च कः कामः ॥ ३६॥
किम् 1/1 सम्पाद्यम् 1/1 मनुजैः 3/3 विद्या 1/1 वित्तम् 1/1 बलम् 1/1 यशः 1/1 पुण्यम् 1/1 ।
कः 1/1 सर्वगुणविनाशी 1/1 लोभः 1/1 शत्रुः 1/1 च 0 कः 1/1 कामः 1/1 ॥ ३६॥
किम् 1/1 मनुजैः 3/3 सम्पाद्यम् 1/1 । विद्या 1/1 वित्तम् 1/1 बलम् 1/1 यशः 1/1 पुण्यम् 1/1 ।
कः 1/1 सर्वगुण-विनाशी 1/1 लोभः 1/1 ।
कः 1/1 शत्रुः 1/1 च 0 । कामः 1/1 ॥ ३६॥
का च सभा परिहार्या हीना या वृद्धसचिवेन ।
इह कुत्रावहितः स्यान्मनुजः किल राजसेवायाम् ॥ ३७॥
का 1/1 च 0 सभा 1/1 परिहार्या 1/1 हीना 1/1 या 1/1 वृद्धसचिवेन 3/1 ।
इह 0 कुत्र 0 अवहितः 1/1 स्यात् III/1 मनुजः 1/1 किल 0 राजसेवायाम् 7/1 ॥ ३७॥
का 1/1 च 0 सभा 1/1 परिहार्या 1/1। या 1/1 वृद्धसचिवेन 3/1 हीना 1/1 ।
इह 0 कुत्र 0 अवहितः 1/1 मनुजः 1/1 स्यात् III/1 । किल 0 राजसेवायाम् 7/1 ॥ ३७॥
प्राणादपि को रम्यः कुलधर्मः साधुसङ्गश्च ।
का संरक्ष्या कीर्तिः पतिव्रता नैजबुद्धिश्च ॥ ३८॥
प्राणात् 5/1 अपि 0 कः 1/1 रम्यः 1/1 कुलधर्मः 1/1 साधुसङ्गः 1/1 च 0 ।
का 1/1 संरक्ष्या 1/1 कीर्तिः 1/1 पतिव्रता 1/1 नैजबुद्धिः 1/1 च 0॥ ३८॥
प्राणात् 5/1 अपि 0 कः 1/1 रम्यः 1/1 । कुलधर्मः 1/1 साधुसङ्गः 1/1 च 0 ।
का 1/1 संरक्ष्या 1/1 । कीर्तिः 1/1 पतिव्रता 1/1 नैजबुद्धिः 1/1 च 0॥ ३८॥
का कल्पलता लोके सच्छिष्यायार्पिता विद्या ।
कोऽक्षयवटवृक्षः स्यात्विधिवत्सत्पात्रदत्तदानं यत् ॥ ३९॥
का 1/1 कल्पलता 1/1 लोके 7/1 सत्-शिष्याय 4/1 अर्पिता 1/1 विद्या 1/1 ।
कः 1/1 अक्षय-वटवृक्षः 1/1 स्यात् 1/1 विधिवत्-सत्-पात्र-दत्त-दानम् 1/1 यत् 1/1 ॥ ३९॥
का 1/1 लोके 7/1 कल्पलता 1/1 । सत्-शिष्याय 4/1 अर्पिता 1/1 विद्या 1/1 ।
कः 1/1 अक्षय-वटवृक्षः 1/1 स्यात् 1/1 । यत् 1/1 विधिवत्-सत्-पात्र-दत्त-दानम् 1/1 ॥ ३९॥
किं शस्त्रं सर्वेषां युक्तिः माता च का धेनुः ।
किं नु बलं यद्धैर्यं को मृत्युः यदवधानरहितत्वम् ॥ ४०॥
किम् 1/1 शस्त्रम् 1/1 सर्वेषाम् 6/3 युक्तिः 1/1 माता 1/1 च 0 का 1/1 धेनुः 1/1 ।
किम् 1/1 नु 0 बलम् 1/1 यत् 1/1 धैर्यम् 1/1 कः 1/1 मृत्युः 1/1 यत् 1/1 अवधान-रहितत्वम् 1/1 ॥ ४०॥
किम् 1/1 सर्वेषाम् 6/3 शस्त्रम् 1/1 । युक्तिः 1/1 ।
का 1/1 माता 1/1 च 0 । धेनुः 1/1 ।
किम् 1/1 नु 0 बलम् 1/1 । यत् 1/1 धैर्यम् 1/1 ।
कः 1/1 मृत्युः 1/1 । यत् 1/1 अवधान-रहितत्वम् 1/1 ॥ ४०॥
कुत्र विषं दुष्टजने किमिहाशौचं भवेतृणं नृणाम् ।
किमभयमिह वैराम्यं भयमपि किं वित्तमेव सर्वेषाम् ॥ ४१॥
कुत्र 0 विषम् 1/1 दुष्टजने 7/1 किम् 1/1 इह 0 अशौचम् 1/1 भवेत् III/1 ऋणम् 1/1 नृणाम् 6/3 ।
किम् 1/1 अभयम् 1/1 इह 0 वैराम्यम् 1/1 भयम् 1/1 अपि 0 किम् 1/1 वित्तम् 1/1 एव 0 सर्वेषाम् 6/3 ॥ ४१॥
कुत्र 0 विषम् 1/1 । दुष्टजने 7/1 ।
किम् 1/1 इह 0 अशौचम् 1/1 भवेत् III/1 । नृणाम् 6/3 ऋणम् 1/1 ।
किम् 1/1 इह 0 अभयम् 1/1 । वैराम्यम् 1/1 ।
किम् 1/1 अपि 0 भयम् 1/1 । सर्वेषाम् 6/3 वित्तम् 1/1 एव 0 ॥ ४१॥
का दुर्लभा नराणां हरिभक्तिः पातकं च किं हिंसा ।
को हि भगवत्प्रियः स्यात्योऽन्यं नोद्वेजयेदनुद्विग्नः ॥ ४२॥
का 1/1 दुर्लभा 1/1 नराणाम् 6/3 हरिभक्तिः 1/1 पातकम् 1/1 च 0 किम् 1/1 हिंसा 1/1 ।
कः 1/1 हि 0 भगवत्प्रियः 1/1 स्यात् III/1 यः 1/1 अन्यम् 2/1 न 0 उद्वेजयेत् III/1 अनुद्विग्नः 1/1 ॥ ४२॥
का 1/1 नराणाम् 6/3 दुर्लभा 1/1 । हरिभक्तिः 1/1 ।
किम् 1/1 च 0 पातकम् 1/1 । हिंसा 1/1 ।
कः 1/1 हि 0 भगवत्प्रियः 1/1 स्यात् III/1 । यः 1/1 अनुद्विग्नः 1/1 अन्यम् 2/1 न 0 उद्वेजयेत् III/1॥ ४२॥
कस्मात् सिद्धिः तपसः बुद्धिः क्व नु भूसुरे कुतो बुद्धिः ।
वृद्धोपसेवया के वृद्धा ये धर्मतत्त्वज्ञाः ॥ ४३॥
कस्मात् 5/1 सिद्धिः 1/1 तपसः 5/1 बुद्धिः 1/1 क्व 0 नु 0 भूसुरे 7/1 कुतः 0 बुद्धिः 1/1 ।
वृद्ध-उपसेवया 3/1 के 1/3 वृद्धाः 1/3 ये 1/3 धर्मतत्त्वज्ञाः 1/3 ॥ ४३॥
कस्मात् 5/1 सिद्धिः 1/1 । तपसः 5/1 ।
क्व 0 नु 0 बुद्धिः 1/1। भूसुरे 7/1 ।
कुतः 0 बुद्धिः 1/1 । वृद्ध-उपसेवया 3/1 ।
के 1/3 वृद्धाः 1/3 । ये 1/3 धर्मतत्त्वज्ञाः 1/3 ॥ ४३॥
सम्भावितस्य मरणादधिकं किं दुर्यशो भवति ।
लोके सुखी भवेत्को धनवान्धनमपि च किं यतश्चेष्टम् ॥ ४४॥
सम्भावितस्य 6/1 मरणात् 5/1 अधिकम् 1/1 किम् 1/1 दुर्यशः 1/1 भवति III/1 ।
लोके 7/1 सुखी 1/1 भवेत् III/1 कः 1/1 धनवान् 1/1 धनम् 1/1 अपि 0 च 0 किम् 1/1 यतः 0 चेष्टम् 1/1 ॥ ४४॥
किम् 1/1 सम्भावितस्य 6/1 मरणात् 5/1 अधिकम् 1/1। दुर्यशः 1/1 भवति III/1 ।
कः 1/1 लोके 7/1 सुखी 1/1 भवेत् III/1 । धनवान् 1/1 ।
किम् 1/1 धनम् 1/1 अपि 0 च 0 । यतः 0 चेष्टम् 1/1 ॥ ४४॥
सर्वसुखानां बीजं किं पुण्यं दुःखमपि कुतः पापात् ।
कस्यैश्वर्यं यः किल शङ्करमाराधयेद्भक्त्या ॥ ४५॥
सर्वसुखानाम् 6/3 बीजम् 1/1 किम् 1/1 पुण्यम् 1/1 दुःखम् 1/1 अपि 0 कुतः 0 पापात् 5/1 ।
कस्य 6/1 अश्वर्यम् 1/1 यः 1/1 किल 0 शङ्करम् 2/1 आराधयेत् III/1 भक्त्या 3/1 ॥ ४५॥
किम् 1/1 सर्वसुखानाम् 6/3 बीजम् 1/1 । पुण्यम् 1/1 ।
दुःखम् 1/1 अपि 0 कुतः 0 । पापात् 5/1 ।
कस्य 6/1 अश्वर्यम् 1/1 । यः 1/1 किल 0 शङ्करम् 2/1 भक्त्या 3/1 आराधयेत् III/1॥ ४५॥
को वर्द्धते विनीतः को वा हीयेत यो दृप्तः ।
को न प्रत्येतव्यो ब्रूते यश्चानृतं शश्वत् ॥ ४६॥
कः 1/1 वर्द्धते III/1 विनीतः 1/1 कः 1/1 वा 0 हीयेत III/1 यः 1/1 दृप्तः 1/1।
कः 1/1 न 0 प्रत्येतव्यः 1/1 ब्रूते III/1 यः 1/1 च 0 अनृतम् 2/1 शश्वत् 0 ॥ ४६॥
कः 1/1 वर्द्धते III/1 । विनीतः 1/1 ।
कः 1/1 वा 0 हीयेत III/1 । यः 1/1 दृप्तः 1/1।
कः 1/1 न 0 प्रत्येतव्यः 1/1 । यः 1/1 च 0 अनृतम् 2/1 शश्वत् 0 ब्रूते III/1॥ ४६॥
कुत्रानृतेऽप्यपापं यच्चोक्तं धर्मरक्षार्थम् ।
को धर्मोऽभिमतो यः शिष्टानां निजकुलीनानाम् ॥ ४७॥
कुत्र 0 अनृते 7/1 अपि 0 अपापम् 1/1 यत् 1/1 च 0 उक्तम् 1/1 धर्मरक्षार्थम् 0 ।
कः 1/1 धर्मः 1/1 अभिमतः 1/1 यः 1/1 शिष्टानाम् 6/3 निजकुलीनानाम् 6/3॥ ४७॥
कुत्र 0 अनृते 7/1 अपि 0 अपापम् 1/1 । यत् 1/1 च 0 धर्मरक्षार्थम् 0 उक्तम् 1/1 ।
कः 1/1 धर्मः 1/1 । यः 1/1 निजकुलीनानाम् 6/3 शिष्टानाम् 6/3 अभिमतः 1/1 ॥ ४७॥
साधुबलं किं दैवं कः साधुः सर्वदा तुष्टः ।
दैवं किं यत्सुकृतं कः सुकृती श्लाघ्यते च यः सद्भिः ॥ ४८॥
साधुबलम् 1/1 किम् 1/1 दैवम् 1/1 कः 1/1 साधुः 1/1 सर्वदा 0 तुष्टः 1/1 ।
दैवम् 1/1 किम् 1/1 यत् 1/1 सुकृतम् 1/1 कः 1/1 सुकृती 1/1 श्लाघ्यते III/1 च 0 यः 1/1 सद्भिः 3/3 ॥ ४८॥
किम् 1/1 साधुबलम् 1/1 । दैवम् 1/1 ।
कः 1/1 साधुः 1/1 । सर्वदा 0 तुष्टः 1/1 ।
किम् 1/1 दैवम् 1/1 । यत् 1/1 सुकृतम् 1/1 ।
कः 1/1 सुकृती 1/1 । यः 1/1 च 0 सद्भिः 3/3 श्लाघ्यते III/1॥ ४८॥
गृहमेधिनश्च मित्रं किं भार्या को गृही च यो यजते ।
को यज्ञो यः श्रुत्या विहितः श्रेयस्करो नृणाम् ॥ ४९॥
गृहमेधिनः 6/1 च 0 मित्रम् 1/1 किम् 1/1 भार्या 1/1 कः 1/1 गृही 1/1 च 0 यः 1/1 यजते III/1 ।
कः 1/1 यज्ञः 1/1 यः 1/1 श्रुत्या 3/1 विहितः 1/1 श्रेयस्करः 1/1 नृणाम् 6/3॥ ४९॥
किम् 1/1 गृहमेधिनः 6/1 च 0 मित्रम् 1/1 । भार्या 1/1 ।
कः 1/1 च 0 गृही 1/1 । यः 1/1 यजते III/1 ।
कः 1/1 यज्ञः 1/1 । यः 1/1 श्रुत्या 3/1 विहितः 1/1 नृणाम् 6/3 श्रेयस्करः 1/1 ॥ ४९॥
कस्य क्रिया हि सफला यः पुनराचारवाञ्शिष्टः ।
कः शिष्टो यो वेदप्रमाणवान् को हतः क्रियाभ्रष्टः ॥ ५०॥
कस्य 6/1 क्रिया 1/1 हि 0 सफला 1/1 यः 1/1 पुनः 0 आचारवान् 1/1 शिष्टः 1/1 ।
कः 1/1 शिष्टः 1/1 यः 1/1 वेदप्रमाणवान् 1/1 कः 1/1 हतः 1/1 क्रियाभ्रष्टः 1/1 ॥ ५०॥
कस्य 6/1 क्रिया 1/1 हि 0 सफला 1/1 । यः 1/1 पुनः 0 आचारवान् 1/1 शिष्टः 1/1 ।
कः 1/1 शिष्टः 1/1 । यः 1/1 वेदप्रमाणवान् 1/1 ।
कः 1/1 हतः 1/1 । क्रियाभ्रष्टः 1/1 ॥ ५०॥
को धन्यः संन्यासी को मान्यः पण्डितः साधुः ।
कः सेव्यो यो दाता को दाता योऽर्थितृप्तिमातनुते ॥ ५१॥
कः 1/1 धन्यः 1/1 संन्यासी 1/1 कः 1/1 मान्यः 1/1 पण्डितः 1/1 साधुः 1/1 ।
कः 1/1 सेव्यः 1/1 यः 1/1 दाता 1/1 कः 1/1 दाता 1/1 यः 1/1 अर्थि-तृप्तिम् 2/1 आतनुते III/1 ॥ ५१॥
कः 1/1 धन्यः 1/1 । संन्यासी 1/1 ।
कः 1/1 मान्यः 1/1 । पण्डितः 1/1 साधुः 1/1 ।
कः 1/1 सेव्यः 1/1 । यः 1/1 दाता 1/1 ।
कः 1/1 दाता 1/1 । यः 1/1 अर्थि-तृप्तिम् 2/1 आतनुते III/1 ॥ ५१॥
किं भाग्यं देहवतामारोग्यं कः फली कृषिकृत् ।
कस्य न पापं जपतः कः पूर्णो यः प्रजावान् स्यात् ॥ ५२॥
किम् 1/1 भाग्यम् 1/1 देहवताम् 6/3 आरोग्यम् 1/1 कः 1/1 फली 1/1 कृषिकृत् 1/1 ।
कस्य 6/1 न 0 पापम् 1/1 जपतः 0 कः 1/1 पूर्णः 1/1 यः 1/1 प्रजावान् 1/1 स्यात् III/1 ॥ ५२॥
किम् 1/1 देहवताम् 6/3 भाग्यम् 1/1 । आरोग्यम् 1/1 ।
कः 1/1 फली 1/1 । कृषिकृत् 1/1 ।
कस्य 6/1 पापम् 1/1 न 0 । जपतः 0 ।
कः 1/1 पूर्णः 1/1 । यः 1/1 प्रजावान् 1/1 स्यात् III/1 ॥ ५२॥
किं दुष्करं नराणां यन्मनसो निग्रहः सततम् ।
को ब्रह्मचर्यवान् स्यात्यश्चास्खलितोर्ध्वरेतस्कः ॥ ५३॥
किम् 1/1 दुष्करम् 1/1 नराणाम् 6/3 यत् 1/1 मनसः 6/1 निग्रहः 1/1 सततम् 0 ।
कः 1/1 ब्रह्मचर्यवान् 1/1 स्यात् III/1 यः 1/1 च 0 अस्खलित-ऊर्ध्वरेतस्कः 1/1 ॥ ५३॥
किम् 1/1 नराणाम् 6/3 दुष्करम् 1/1 । यत् 1/1 सततम् 0 मनसः 6/1 निग्रहः 1/1 ।
कः 1/1 ब्रह्मचर्यवान् 1/1 स्यात् III/1 । यः 1/1 च 0 अस्खलित-ऊर्ध्वरेतस्कः 1/1 ॥ ५३॥
का च परदेवतोक्ता चिच्छक्तिः को जगत्भर्ता ।
सूर्यः सर्वेषां को जीवनहेतुः स पर्जन्यः ॥ ५४॥
कः शुरो यो भीतत्राता त्राता च कः सद्गुरुः ।
को हि जगद्गुरुरुक्तः शम्भुः ज्ञानं कुतः शिवादेव ॥ ५५॥
मुक्तिं लभेत कस्मान्मुकुन्दभक्तेः मुकुन्दः कः ।
यस्तारयेदविद्यां का चाविद्या यदात्मनोऽस्फूर्तिः ॥ ५६॥
कस्य न शोको यः स्याद्क्रोधः किं सुखं तुष्टिः ।
को राजा रञ्चनकृत्कश्च श्वा नीचसेवको यः स्यात् ॥ ५७॥
को मायी परमेशः क इन्द्रजालायते प्रपञ्चोऽयम् ।
कः स्वप्ननिभो जाग्रद्व्यवहारः सत्यमपि च किं ब्रह्म ॥ ५८॥
किं मिथ्या यद्विद्यानाश्यं तुच्छं तु शशविषाणादि ।
का चानिर्वाच्या माया किं कल्पितं द्वैतम् ॥ ५९॥
किं पारमार्थिकं स्यादद्वैतं चाज्ञता कुतोऽनादिः ।
वपुषश्च पोषकं किं प्रारब्धं चान्नदायि किं चायुः ॥ ६०॥
को ब्रह्मणैरुपास्यो गायत्र्यर्काग्निगोचरः शम्भुः ।
गायत्र्यामादित्ये चाग्नौ शम्भ च किं नु तत्तत्त्वम् ॥ ६१॥
प्रात्यक्षदेवता का माता पूज्यो गुरुश्च कः तातः ।
कः सर्वदेवतात्मा विद्याकर्मान्वितो विप्रः ॥ ६२॥
कश्च कुलक्षयहेतुः सन्तापः सज्जनेषु योऽकारि ।
केषाममोघ वचनं ये च पुनः सत्यमौनशमशीलाः ॥ ६३॥
किं जन्म विषयसङ्गः किमुत्तरं जन्म पुत्रः स्यात् ।
कोऽपरिहार्यो मृत्युः कुत्र पदं विन्यसेच्च दृक्पूते ॥ ६४॥
पात्रं किमन्नदाने क्षुधितं कोऽर्च्यो हि भगवदवतारः ।
कश्च भगवान्महेशः शङ्करनारायणात्मैकः ॥ ६५॥
फलमपि भगवद्भक्तेः किं तल्लोकस्वरुपसाक्षात्त्वम् ।
मोक्षश्च को ह्यविद्यास्तमयः कः सर्ववेदभूः अथ च ॐ ॥ ६६॥
इत्येषा कण्ठस्था प्रश्नोत्तररत्नमालिका येषाम् ।
ते मुक्ताभरणा इव विमलाश्चाभान्ति सत्समाजेषु ॥ ६७॥
॥ इति श्रीमद् शङ्कराचार्यविरचिता प्रश्नोत्तररत्नमालिका समाप्ता ॥
